ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅក្នុងស្រុកមួយចំនួន គ្រោងប្រមូលភស្តុតាង សាក្សី ផលប៉ះពាល់លើពលរដ្ឋខ្មែរ និងទ្រព្យសម្បត្តិ ព្រមទាំងសិក្សាផ្លូវច្បាប់ដើម្បីធ្វើការតស៊ូមតិតាមផ្លូវការទូតផង និងផ្លូវច្បាប់ផងដើម្បីប្តឹងទៅស្ថានប័នអន្តរជាតិ ចំពោះអំពើឈ្លានពានកម្ពុជាទាំងពីរលើកពីសំណាក់យោធាថៃ។
នាយកប្រតិបត្តិវេទិកាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល NGO-Forum លោក សឿង សារឿន មានប្រសាសន៍នៅក្នុងឱកាសសន្និសីទកាសែតដែលធ្វើឡើងដោយក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅព្រឹកថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ថា សង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃកន្លងមក បណ្តាញក្រុមអង្គការជាង១០ បានបង្កើតជាក្រុមសម្របសម្រួល និងគ្រប់គ្រងព័ត៌មានមួយដើម្បីធ្វើការងារប្រមូលភស្តុតាង ចងក្រងឯកសារ ពិនិត្យមើលផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីធ្វើការតស៊ូមតិក្រោមរូបភាពផ្សេងៗ។
លោកថា រូបភាពទាំងនោះ មានជាការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ដើម្បីថ្កោលទោសនឹងប្រឆាំងអំពើឈ្លានពានរបស់ថៃ ការចងក្រងឯកសារដើម្បីជំរុញទៅអន្តរជាតិឱ្យបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ផ្តល់យុត្តិធម៌ដល់ប្រទេសរងគ្រោះ ពិសេសការខូចខាតរបស់ជនស៊ីវិល និងទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានតម្លៃជាអន្តរជាតិ។
លោក សឿង សារឿង បន្តថា៖ «ពួកយើងបានផលិតឯកសារ ជាយុទ្ធសាស្ត្ររួមគ្នាដើម្បីគោលបំណងសំខាន់ៗចំនួន៤។ ទី១ យើងជំរុញឱ្យមានការបញ្ចប់សង្គ្រាម ទី២ ដើម្បីការពារជនស៊ីវិល ដើម្បីជំរុញឱ្យមានសុវត្ថិភាព ជំរុំជនភៀសសឹកអីជាដើម ដែលបានបង្កើតនៅក្នុងទឹកដីខ្មែររបស់យើង មិនត្រឹមតែនៅតំបន់ជាយដែនទេ តែនៅតំបន់ផ្សេងទៀតនៅក្នុងទឹកដីរបស់យើង។ ក្រៅពីគោលបំណងទី២ហ្នឹង យើងក៏នឹងស្វែងរកយុត្តិធម៌ដល់ប្រទេសរបស់យើង ពិសេសជាជនដែលរងគ្រោះ ដែលយើងដឹងថាមានជនអ្នកស្លាប់ដល់៣០នាក់ របួសជិត១០០នាក់»។
លោកបន្តថា ដើម្បីឱ្យផែនការនេះបានសម្រេចទៅបាន ខាងក្រុមបណ្តាញអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល នឹងត្រូវធ្វើការដោយសហការជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល ពិសេសគណៈកម្មាធិការគ្រោះមហន្តរាយដើម្បីចងក្រងឯកសារនៃផលប៉ះពាល់ទាំងអាយុជីវិតពលរដ្ឋ របួស ការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ព្រមផលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាព ផ្លូវចិត្តរបស់ពលរដ្ឋជាដើម។ ក្រៅពីនេះ នឹងខិតខំរកជំនួយមនុស្សធម៌ដើម្បីជួយដល់តម្រូវការប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋភៀសសឹក ក្នុងរយៈពេលខ្លីឬវែង ដ្បិតមានព័ត៌មានថាពួកគាត់ជាច្រើនបានវិលត្រឡប់ទៅគេហដ្ឋានវិញក្តី។ បន្ថែមពីនេះ លោកថា ក្រុមអង្គការនឹងធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីតស៊ូមតិ ទាំងតាមរយៈការទូត ដោយមានការសន្ទនាជាប្រចាំជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំទូតនៅកម្ពុជា និងការតស៊ូមតិតាមរយៈបណ្តញអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាដៃគូក្នុងកម្រិតអាស៊ាន និងកម្រិតអង្គការសហប្រជាជាតិ ។
លោកបន្តថា៖ «អីចឹងយើងធ្វើការតស៊ូមតិអត់ឈប់ឈរទេ ហើយការតស៊ូមតិរបស់យើងនេះប្រកបទៅដោយភស្តុតាងត្រឹមត្រូវ ដូចលោក សុដ្ឋា បានបង្ហាញពីភស្តុតាងមួយចំនួន ហើយភស្តុតាងបង្ហាញនោះជាភស្តុតាងបឋមនៅឡើយទេ ដែលយើងបានធ្វើកាលពីវិបត្តិសង្គ្រាមលើកដំបូង។ ហើយហេតុការណ៍ក្រោយនេះ(សង្គ្រាមពីថ្ងៃទី៧ដល់ថ្ងៃទី២៧ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥) យើងនឹងធ្វើមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវដ៏សំខាន់មួយ»។
នាយកប្រតិបត្តិអង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក រស់ សុដ្ឋា បានឱ្យដឹងថា ក្រុមបណ្តាញអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនឹងចុះប្រមូលភស្តុតាង និងការសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នៃវិនាសសកម្មដែលថៃឈ្លានពានកម្ពុជានេះនៅសប្តាហ៍ទី៣ក្នុងខែមករានេះ។ គោលដៅចុះសិក្សានោះ ដើម្បីប្រមែប្រមូលភស្តុតាងជាក់លាក់បន្ថែមទៀត រៀបចំជាបណ្តឹងអន្តរាគមន៍ទៅអន្តរជាតិ។ លោកបន្តថា កាលពីសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជាកាលពីខែកក្កដា ផលប៉ះពាល់លើពលរដ្ឋមានច្រើន ពិសេសការប្រើប្រាស់ផ្សែងពុលមកលើទាហាន និងពលរដ្ឋកម្ពុជា បណ្តាលប៉ះពាល់ទាំងបរិស្ថាន សត្វ មនុស្ស។
លោកបន្តថា៖ «យើងមានសេចក្តីរាយការណ៍ពីការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពីក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា និងសារព័ត៌មាន បណ្តាញសង្គម ដែលធ្វើឱ្យយើងមានការព្រួយបារម្ភពីបញ្ហាហ្នឹង ដែលអាចកើតមានឡើងនូវការប្រព្រឹត្តការប្រើប្រាស់សារធាតុគិមី ក្នុងទឹកដីប្រទេសកម្ពុជានេះ»។
តាមរបាយការណ៍សិក្សាបឋមរបស់ក្រុមបណ្តាញអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលអំពីផលប៉ះពាល់ពីការប្រើប្រាស់ផ្សែងពុលពីសំណាក់ភាគីថៃមកលើកម្ពុជាកាលពីសង្គ្រាមនាខែកក្កដា ដែលមានរយៈពេល៥ថ្ងៃ គឺបណ្តាលឱ្យមនុស្ស៤០នាក់ត្រូវសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យ ហើយប៉ះពាល់ដល់ភូមិចំនួន១២១ ក្នុងខេត្តចំនួន២ រួមមានខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តឧត្តរមានជ័យ ខណៈភូមិ២៧គឺរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ។
ក្នុងសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើប្រទេសកម្ពុជាជាលើកទី២ កាលពីថ្ងៃទី៧ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បានបណ្តាលឲ្យជនស៊ីវិលជាង៣០នាក់ស្លាប់ និងរបួសជិត១០០នាក់ ហើយពលរដ្ឋប្រមាណ៦០ម៉ឺនាក់ត្រូវបានភៀសខ្លួនមកកាន់ទីមានសុវត្ថិភាព។ ក្រៅពីនេះ មានការខូចខាតព្រទ្យសម្បត្តិ ប្រាសាទបុរាណ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលផងដែរ។
បើតាមរបាយការណ៍ក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្រោយមានបទឈប់បាញ់រវាងភាគីថៃនិងកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយគិតដល់រសៀលថ្ងៃទី២ ខែមករា មានជនភៀសសឹកប្រមាណ៤០ម៉ឺននាក់ បានវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេវិញ៕
